Z這t闚



Ujednoznacznienie
Ten artyku dotyczy miasta . Zobacz te: inne miejscowo軼i nosz帷 t nazw .

Wsp馧rz璠ne: 5321"37" N 01702"27" E Geografia

Z這t闚
Herb
Herb Z這towa
Wojew鏚ztwo wielkopolskie
Powiat z這towski
Gmina
 - rodzaj
Z這t闚
miejska
Za這穎no VIII wiek
Prawa miejskie przed 1370
Burmistrz Stanis豉w We軟iak
( e-mail )
Powierzchnia 11,58 km
Po這瞠nie 53 21"37"" N
17 02"27"" E
Wysoko嗆 110 m n.p.m.
Liczba mieszka鎍闚   ( 2005 )
 - liczba ludno軼i
 - g瘰to嗆

19,2 tys.
1627,11 os./km
Strefa numeracyjna
(do 2005 )
67
Kod pocztowy 77-400
Tablice rejestracyjne PZL
TERC10
( TERYT )
4303831011 (3031)
Miasta partnerskie Eggesin Niemcy   Niemcy ,
Rathenow Niemcy   Niemcy ,
Gifhorn Niemcy   Niemcy ,
Goole Wielka Brytania   Wielka Brytania ,
Nie鈍ie Bia這ru   Bia這ru ,

La Flche Francja   Francja

Po這瞠nie na mapie Polski
Po這瞠nie na mapie Polski
Urz康 miejski 3
al. Piasta 1
77-400 Z這t闚
tel. 67 263-26-40; faks 67 265-00-25
( e-mail )
Galeria zdj耩 w Wikimedia Commons
Strona internetowa miasta

Z這t闚 ( 豉c. Zlotov , niem. Flatow , kasz. Z這tow ) miasto w p馧nocnej cz窷ci wojew鏚ztwa wielkopolskiego , w powiecie z這towskim , le膨ce nad rzek G這mi i w s御iedztwie pi璚iu jezior , historycznie przynale膨ce do Krajny . W latach 1975-1998 administracyjnie nale瘸這 do wojew鏚ztwa pilskiego , a poprzednio do wojew鏚ztwa koszali雟kiego. W pierwszych latach powojennych znajdowa這 si w wojew鏚ztwie szczeci雟kim i bydgoskim.

Jest siedzib w豉dz powiatu z這towskiego oraz gminy Z這t闚 .

Wed逝g danych z 30 czerwca 2004 2 , miasto liczy這 18 430 mieszka鎍闚.

Spis tre軼i

Struktura powierzchni

Wed逝g danych z roku 2002 6 , Z這t闚 ma obszar 11,58 km^(2), w tym:

Miasto stanowi 0,7% powierzchni powiatu .

Demografia

Dane z 30 czerwca 2004 2 :

Opis Og馧em Kobiety M篹czy幡i
jednostka os鏏 % os鏏 % os鏏 %
populacja 18 430 100 9577 52 8853 48
g瘰to嗆 zaludnienia
(mieszk./km^(2))
1591,5 827 764,5

Wed逝g danych z roku 2002 6 , 鈔edni doch鏚 na mieszka鎍a wynosi 1252,49 z.

Gospodarka

Z這t闚 jest o鈔odkiem przemys這wym i lokalnym o鈔odkiem handlowo - us逝gowym obs逝guj帷ym teren powiatu z這towskiego . Dominuj帷ym przemys貫m w mie軼ie jest przemys metalowy ( Fabryka Element闚 Wyposa瞠nia Budownictwa "Metalplast", Sp馧ka "Unimetal", firma "Pol-soft"), spo篡wczy (Okr璕owa Sp馧dzielnia Mleczarska Z這t闚, PSS "Spo貫m"), drukarski (Alcan Packaging z udzia貫m kapita逝 kanadyjskiego), odzie穎wy ( Sp馧dzielnia Pracy "Odzie") i inne (Miejski Zak豉d Us逝g Komunalnych, Sydkraft oraz Rek-Swed i Tex-Swed zatrudniaj帷e ponad 200 os鏏). Pr篹nie dzia豉 Cech Rzemios R騜nych, skupiaj帷y wielu w豉軼icieli zak豉d闚 rzemie郵niczych. W mie軼ie zlokalizowanych jest wiele hurtowni , sklep闚 , punkt闚 us逝gowo-handlowych, w tym kilka supermarket闚 :

Istnieje kilka stacji benzynowych , stacje obs逝gi samochod闚 renomowanych marek ( Fiat i Skoda ).

Transport

Dworzec kolejowy w Z這towie
Powi瘯sz
Dworzec kolejowy w Z這towie

Z這t闚 le篡 na linii kolejowej z Pi造 G堯wnej do Tczewa . Mo積a wi璚 dojecha poci庵iem do Krajenki , Chojnic , Pi造 a potem z Pi造 do innych wi瘯szych miast w Polsce . Przez Z這t闚 biegn trasy:

Z這t闚 posiada po陰czenie autobusowe z wi瘯szymi miastami p馧nocnej Polski. Po陰czenia realizuj PKS -y: Toru , Warszawa , Bydgoszcz , P這ck , S逝psk , Cz逝ch闚 . Z這t闚 posiada tak瞠 po陰czenie prywatnymi busami z Pi陰 i Jastrowiem . W Z這towie nie ma komunikacji miejskiej . Funkcjonuje kilka taks闚ek .

Historia

Kamienica przy pl. Paderewskiego  centralnym miejscu Starego Miasta
Powi瘯sz
Kamienica przy pl. Paderewskiego centralnym miejscu Starego Miasta

Historia miasta

Pierwsze 郵ady obecno軼i cz這wieka na terenie Z這towa pochodz z epoki neolitu . W epoce 瞠laza w obszarze miasta znajdowa這 si wczesnohistoryczne grodzisko. W VIII wieku istnia豉 tu osada wczesnych S這wian , odkryta podczas prac archeologicznych w latach 1974 - 1976 .P騧niejsze kroniki 鈔edniowieczne wzmiankuj gr鏚 Wielatowo umiejscowiony na ziemi kraje雟kiej .

Miejsce lokowania Z這towa odgrywa這 w zamierzch造ch czasach wa積 rol. T璠y bieg szlak handlowy z Nak豉 do S逝pska i Ko這brzegu . Cz瘰to toczone walki doprowadzi造 do zniszczenia 闚czesnej osady. Na terenie wyspy Zamkowej utworzona zosta豉 nowa osada, oko這 XI wieku, utrzymuj帷a si a do XIV wieku. W pierwszych latach wieku XII Boles豉w Krzywousty w陰czy Z這t闚 do pa雟twa polskiego . Prawdopodobnie w tych czasach na wyspie na jeziorze Miejskim istnia zamek obronny, wok馧 kt鏎ego rozwin窸a si osada.

Jako dat powstania wymienia si zapisek w kronice Janka z Czarnkowa . Zanotowa on, 瞠 Kazimierz III Wielki dnia 3 listopada 1370 roku zapisa swojemu wnukowi Kazimierzowi S逝pskiemu miasto Wielatow. W 1455 miasto zosta這 spalone przez Krzy瘸k闚 . Na pocz徠ku XVII wieku 闚czesny w豉軼iciel miasta Jan Potulicki zbudowa nowy zamek.

W po這wie wieku XVII Z這t闚 znalaz si w r瘯ach rodziny Grudzi雟kich. Najbardziej znany jej cz這nek, to Andrzej Karol Grudzi雟ki (zm. 1678 ), starosta nakielski oraz wojewoda kaliski i pozna雟ki . Ws豉wi si zdrad na rzecz wojsk szwedzkich podczas " potopu ". Potem ponownie przeszed na stron polsk , prowadz帷 wojn partyzanck przeciw naje寮盧y z p馧nocy. W odwecie Szwedzi spalili miasto i zamek ( 1667 r.). W 1674 roku miasto strawi wielki po瘸r, niszcz帷 niemal ca陰 zabudow. Pod koniec XVII wieku w豉軼icielami Z這towa sta si r鏚 Dzia造雟kich. Niewiele lat p騧niej miasto stan窸o w obliczu kompletnej ruiny, wyniszczone przemarszami wojsk w trakcie III wojny p馧nocnej , kontrybucjami i licznymi epidemiami .

Od 1772 roku pod zaborem pruskim , zmieni nazw na Flatow. W roku 1820 dobra z這towskie zosta造 zakupione przez kr鏊a pruskiego Fryderyka Wilhelma III Hohenzollerna i pozosta造 w r瘯ach jego rodu do 1922 r., kiedy to zosta造 upa雟twowione . W 1818 Z這t闚 (Flatow) po raz pierwszy zosta stolic powiatu (Kreis Flatow). W 1871 roku uruchomiono lini kolejow na trasie Pi豉 - Chojnice , stanowi帷ej cz窷 tzw. kolei wschodniej, 陰cz帷ej Berlin z Kr鏊ewcem , co przyczyni這 si do rozwoju gospodarczego miasta. W 1907 r. wybudowano linie kolejow 陰cz帷a Z這t闚 z Wi璚borkiem , natomiast w latach 1910- 1914 z Wa販zem . Linie kolejowe wi康帷e przez Z這t闚 zosta造 jednak w wi瘯szo軼i zniszczone podczas II wojny 鈍iatowej i do dnia dzisiejszego funkcjonuje jedynie linia wi康帷a z Tczewa do Pi造 .

W tym czasie nasili豉 si polityka germanizacyjna w豉dz pruskich . Polacy, stanowi帷 mniejszo嗆, zak豉dali instytucje i powo造wali organizacje maj帷e na celu walk o polsko嗆. Powo豉no do 篡cia bractwo kurkowe i istniej帷e do dzisiaj: ch鏎 Cecylia (za. 1884 ), Bank Ludowy ( 1902 ) i Sp馧dzielni Rolniczo - Handlow "Rolnik" ( 1906 ). Po 1920 pozosta w granicach Niemiec jako cz窷 prowincji Pozna - Prusy Zachodnie. Pomimo utworzenia Powiatowej Rady Ludowej zabiegaj帷ej o przywr鏂enie Z這towa w granice Polski , wp造wy rodziny Hohenzollern闚 w Europie by造 zbyt silne i Z這t闚 pozosta w Rzeszy Niemieckiej . Do Polski trafi豉 cz窷 wschodnia powiatu z miastami Wi璚bork i S瘼鏊no Kraje雟kie . Od 1923 dzia豉 tu Zwi您ek Polak闚 w Niemczech . Od 1945 w granicach Polski.

Po wojnie miasto rozwija這 si do嗆 pr篹nie, zbudowano tu wiele osiedli blok闚 mieszkalnych . Obecnie Z這t闚 jest niewielkim o鈔odkiem przemys這wym , kilka wi瘯szych zak豉d闚, w tym najwi瘯szy "Metalplast", produkuj帷y okucia do okien.

Ludno嗆 miasta na przestrzeni dziej闚

Pomnik jelenia na placu przed Ratuszem dokonuj帷y w po逝dnie obrotu.
Powi瘯sz
Pomnik jelenia na placu przed Ratuszem dokonuj帷y w po逝dnie obrotu.
Rok Liczba mieszka鎍闚
1580 1 940
1673 575
1766 890
1800 2 233
1820 1 714
1885 3 880
1919 4 957
1939 7 494
1945 najw. kilkaset
1973 11 000
2005 19 200

Historyczne nazwy Z這towa

Wczesna nazwa Z這towa Wielatowo wywodzi si od nazwy pomorskiego plemienia Wielet闚 , za這篡cieli 鈔edniowiecznego grodu (pochodzi od niej r闚nie niemieckie Flatow). P騧niejsze nazwy, w zale積o軼i od interpretacji, nawi您uj do z這tych rzymskich monet , kt鏎e mia造by by tu odnajdywane, b康 te do s這wa "s這ta", a wi璚 do tutejszych warunk闚 klimatycznych oraz s御iedztwa jezior i bagien . Wi瘯szo嗆 poni窺zych nazw pochodzi ze 鈔edniowiecznych dokument闚 i stanowi wersje zlatynizowane :

Dawni w豉軼iciele d鏏r z這towskich

Wa積iejsze ulice dawnego Z這towa i ich obecne nazwy

zabytki Zabytki i atrakcje turystyczne Z這towa

Ko軼i馧 farny
Powi瘯sz
Ko軼i馧 farny
Pl. Ko軼iuszki- ko軼i馧 鈍. St. Kostki i s康
Powi瘯sz
Pl. Ko軼iuszki - ko軼i馧 鈍. St. Kostki i s康
Ko軼i馧 鈍. Rocha
Powi瘯sz
Ko軼i馧 鈍. Rocha
Ratusz w Z這towie noc
Powi瘯sz
Ratusz w Z這towie noc
Jedyny na 鈍iecie pomnik Piasta Ko這dzieja, w g喚bi budynek Starostwa Powiatowego
Powi瘯sz
Jedyny na 鈍iecie pomnik Piasta Ko這dzieja , w g喚bi budynek Starostwa Powiatowego
Pa豉c Dzia造雟kich
Powi瘯sz
Pa豉c Dzia造雟kich
Muzeum Ziemi Z這towskiej, ul. Wojska Polskiego
Powi瘯sz
Muzeum Ziemi Z這towskiej, ul. Wojska Polskiego
Dom Polski
Powi瘯sz
Dom Polski
Lapidarium na G鏎ze 砰dowskiej
Powi瘯sz
Lapidarium na G鏎ze 砰dowskiej
Powi瘯sz


Walory przyrodnicze i turystyka

Deptak przy ul. Cechowej i Wojska Polskiego
Powi瘯sz
Deptak przy ul. Cechowej i Wojska Polskiego
Jezioro Baba
Powi瘯sz
Jezioro Baba

Z這t闚 oraz okolice miasta stanowi miejsce bardzo atrakcyjne dla turyst闚, co wynika g堯wnie z dobrego po這瞠nia, korzystnych warunk闚 przyrodniczych , dobrze rozwini皻ej infrastruktury oraz zaplecza hotelowo - restauracyjnego . W Z這towie znajduje si r闚nie stale rozbudowywana sie 軼ie瞠k rowerowych . Tereny zielone, le郾e oraz wodne zajmuj niemal 40 % powierzchni miasta.

Warunki przyrodnicze

Miasto otoczone jest pi璚ioma jeziorami o bardzo bogatym 鈔odowisku przyrodniczym , stwarzaj帷ymi dobre warunki do uprawiania turystyki wodnej i w璠karstwa :

Przez Z這t闚 przep造wa rzeka G這mia , stanowi帷a lewy dop造w Gwdy , oraz umiejscowiony w p馧nocno-wschodniej cz窷ci miasta Kana 妃iardowski , kt鏎ego dolina obfituje w bogat, rzadk szat ro郵inn ( skalnica ziarenokowata oraz morwa czarna i bia豉 z kt鏎ych dwie ostatnie wykorzystawano w przedwojennym Z這towie do hodowli jedwabnik闚 ) a tak瞠 li軼iasty drzewostan (m. in. olchy , brzozy , wierzby ).

W granicach miasta znajduje si r闚nie kilka niezwykle cennych pod wzgl璠em przyrodniczym obszar闚:

Zwierzyniec  Al. Petera Josepha Lenn嶲o
Powi瘯sz
Zwierzyniec Al. Petera Josepha Lenn嶲o

W Z這towie znajduje si ponadto 5 park闚 miejskich:

Baza restauracyjno - hotelowa

Z這t闚 jest przygotowany na przyj璚ie turyst闚 i zaspokojenie ich potrzeb w dziedzinie gastronomii i noclegu. W mie軼ie istniej dwa hotele : Dom Polski, Krajna . We wszystkich s dobrej klasy restauracje .

Widok Starego Miasta z przeciwleg貫go brzegu Jeziora Miejskiego
Powi瘯sz
Widok Starego Miasta z przeciwleg貫go brzegu Jeziora Miejskiego

1. Pizzerie :

2. Restauracje :

3. Puby :

4. Dyskoteki :

Edukacja

W Z這towie znajduje si 5 przedszkoli (w tym jedno niepubliczne), 4 szko造 podstawowe (w tym jedna niepubliczna), 3 gimnazja (w tym jedno niepubliczne), 4 szko造 ponadgimnazjalne i 1 wy窺za :

Kultura

Z這t闚 jest o鈔odkiem kulturalnym o powiatowym zasi璕u. Z instytucji kultury wyr騜ni mo積a Z這towski Dom Kultury (instytucja u篡czaj帷a: sal kinowo - koncertow i amfiteatr , bez w豉snej dzia豉lno軼i), Kino Truskawka, Muzeum Ziemi Z這towskiej (posiadaj帷e liczne zbiory dokument闚 , fotografii , organizuj帷e wystawy archelogiczne , etnograficzne , itd.). Istnieje Towarzystwo 如iewacze 鈍. Cecylii o ponad stuletniej tradycji, oraz amatorski Teatr Matysarek przy I Liceum Og馧nokszta販帷ym , odnosz帷y ponadregionalne sukcesy . Funkcjonuje ponadto Ch鏎 Nauczycielski , Zesp馧 Ta鎍a Ludowego przy Szkole Podstawowej nr 1. Szerok dzia豉lno嗆 kulturaln prowadzi Ognisko Pracy Pozaszkolnej . 安iatow renom posiada grupa hardcore "owa " 1125 ". Bardzo cz瘰to w Z這towie odbywaj si koncerty tej ci篹kiej odmiany muzyki m這dzie穎wej .

Wi瘯szo嗆 imprez kulturalnych jest realizowana na zlecenie lub w oparciu o projekty sk豉dane przez stowarzyszenia kulturalne do Urz璠u Miasta. Najwa積iejsze stowarzyszenia to "Z這totw鏎czo嗆", Z這towskie Stowarzyszenie Kulturalne oraz "Przyjazna Edukacja ". Od jedenastu lat w lipcu organizowany jest Euro Eco Meeting. W tym okresie na pl. Paderewskiego , jak i w ca造m mie軼ie organizowane s sympozja , konkursy wiedzy ekologicznej , liczne koncerty , zabawy . Ca這嗆 okraszona jest wyst瘼ami gwiazd polskiej estrady w miejskim amfiteatrze . W mie軼ie funkcjonuje od kilku lat Bractwo rycerskie "Durandal" oraz Wolna Dru篡na Piesza i p騧no鈔edniowieczna grupa Wojowie Gardu Welesa . W mie軼ie ukazuje si od 1997 roku tygodnik "Aktualno軼i Lokalne", kt鏎y jest wa積ym ogniwem w 篡ciu kulturalnym miasta.

Sport i Rekreacja

P造walnia Laguna
Powi瘯sz
P造walnia Laguna

Z這t闚 jest dobrze wyposa穎ny w urz康zenia i obiekty sportowe , cho reprezentuj one r騜ny standard funkcjonalno軼i. Istnieje zabytkowa hala sportowa , korty tenisowe i dwa stadiony pi趾arsko - lekkoatletyczne . Oddano do u篡tku now sal gimnastyczn przy Liceum Ekonomicznym , planuje si r闚nie niezb璠n, gruntown renowacj miejskich stadion闚 (alternatywny projekt zak豉da likwidacj stadionu przy budynku MLKS Sparta i budow nowego obiektu w miejscu drugiego stadionu) oraz budow kolejnej, umiejscowionej w centrum miasta, nowoczesnej hali widowiskowo- sportowej . W 2004 roku w s御iedztwie G鏎y Wilhelma oddano do u篡tku strzelnic na otwartym powietrzu , a w 2005 otwarta zosta豉 p造walnia Laguna z saun , si這wni oraz kortami tenisowymi i boiskiem do koszyk闚ki (tereny przyleg貫). Najwa積iejszym klubem sportowym jest MLKS Sparta Z這t闚 (za. 1928 , sekcje: badminton , siatk闚ka , tenis sto這wy , lekkoatletyka , boks , pi趾a no積a oraz niezale積e sekcje aikido i skata ). Ponadto dzia豉 klub kolarski "Drogowiec", klub szachowy " Ziemowit ", Klub Sport闚 Walki "Spider" i sekcja bryd瘸 sportowego . Przy szko豉ch pr篹nie dzia豉j Uczniowskie Kluby Sportowe .

Znane osobisto軼i zwi您ane ze Z這towem

ks. dr Boles豉w Doma雟ki
Powi瘯sz
ks. dr Boles豉w Doma雟ki
Peter Joseph Lenn
Powi瘯sz
Peter Joseph Lenn
Karl Friedrich Schinkel
Powi瘯sz
Karl Friedrich Schinkel

Znani i zas逝瞠ni

Honorowi obywatele Z這towa

Parlamentarzy軼i pilskiego okr璕u wyborczego wywodz帷y si ze Z這towa

S御iednie gminy

Z這t闚

Bibliografia

Linki zewn皻rzne

Commons


毒鏚這: " http://pl.wikipedia.org/wiki/Z%C5%82ot%C3%B3w "

Ostatnia Zmiana : 2006-11-07 12:34:19.123083